Bordronuzda “gelir vergisi kesintisi” satırının altındaki rakam, aslında aylık asgari ücretin kesintileri kadar bir dilimin ödenmeden çalışan cebine bırakıldığı bir sistemin sonucu. 7349 sayılı Kanun ile Ocak 2022’den beri her ücretlinin bordrosuna işleyen bu istisna, sadece asgari ücretlinin değil; 60 bin, 100 bin ya da 200 bin TL brüt kazanan yüksek maaşlının bordrosunda da somut bir vergi indirimi anlamına geliyor. 2027 asgari ücretinin merkez senaryomuz %28-33 bandında (tahmin yazısı); bu bant, istisnanın yıllık büyüklüğünü ~%30 civarında yukarı taşıyacak. Bu yazı, mekanizmanın nasıl işlediğini, 2026 rakamlarıyla üç örnek bordroyu ve 2027 tahminini net verilere dökülmüş halde masaya seriyor.
Kural — 7349 sayılı Kanun Ne Getirdi?
Ocak 2022’den önce ücret vergisi rejiminde iki paralel araç vardı: asgari geçim indirimi (AGİ) ve dilim bazlı normal gelir vergisi tarifesi. 7349 sayılı Kanun bu iki aracı radikal olarak yeniden düzenledi:
- GVK md. 32 kaldırıldı: AGİ sistemi tamamen sona erdi.
- GVK md. 23/1-18 eklendi: Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan brüt asgari ücretten SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücret gelir vergisinden istisnadır.
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (2) sayılı Tablo IV-34 eklendi: brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan damga vergisi tutarı istisnadır.
Uygulama detayları 319 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yayımlandı. Kural açık ve mekanik: istisna tutarı, ücretlinin fiilen aldığı ücretten değil, ayda geçerli olan brüt asgari ücretin vergi matrahından hesaplanır ve çalışanın kendi kümülatif matrahına isabet eden vergiden düşülür.
2026 Rakamları — Aylık İstisna Nasıl Hareket Ediyor?
2026 için sabit veriler:
- Brüt asgari ücret: 33.030 TL/ay (2025/1 sayılı Komisyon Kararı)
- SGK primi işçi payı (%14): 4.624,20 TL
- İşsizlik sigortası işçi payı (%1): 330,30 TL
- Aylık vergi matrahı (asgari): 28.075,50 TL
- Yıllık matrah (asgari): 336.906 TL
- Damga vergisi oranı: binde 7,59 → 250,70 TL/ay damga istisnası (sabit)
2026 gelir vergisi tarifesi (ücret geliri):
| Dilim | Oran |
|---|---|
| 0 – 190.000 TL | %15 |
| 190.001 – 400.000 TL | %20 |
| 400.001 – 1.500.000 TL | %27 |
| 1.500.001 – 5.300.000 TL | %35 |
| 5.300.001 TL ve üzeri | %40 |
Asgari matrahın yıl içinde geçtiği dilim sınırları bir çalışanın istisna tutarını ay ay değiştiriyor. Aylık akış:
| Ay | Kümülatif matrah (asgari) | Dilim | Aylık istisna |
|---|---|---|---|
| Ocak-Haziran | 28.075 → 168.453 | %15 | 4.211,32 TL/ay |
| Temmuz | 168.453 → 196.528 | %15 + %20 karışım | 4.537,75 TL/ay |
| Ağustos-Aralık | 196.528 → 336.906 | %20 | 5.615,10 TL/ay |
Yıllık toplam gelir vergisi istisnası: 57.881,20 TL + damga istisnası 3.008,40 TL = 60.889,60 TL kişi başı.
Üç Örnek Bordro — Yüksek Maaşlıya Somut Etki
Aşağıdaki üç örnek, farklı brüt ücret düzeylerinde yıllık istisnanın nasıl kırıldığını gösteriyor. Bekar, tek işverenli, tam yıl çalışan senaryosu.
Örnek 1 — Aylık brüt 33.030 TL (asgari ücret)
| Kalem | Yıllık |
|---|---|
| Brüt ücret | 396.360 |
| SGK + işsizlik (%15) | 59.454 |
| Vergi matrahı | 336.906 |
| Normal tarifeye göre vergi (%15 + %20) | 57.881 |
| Uygulanan istisna | 57.881 |
| Ödenen gelir vergisi | 0 |
| Ödenen damga vergisi | 0 (istisna) |
| Net kalan | 336.906 |
Asgari ücretlide istisna, vergiyi tamamen sıfırlıyor. Net maaş = matrah — 28.075,50 TL/ay.
Örnek 2 — Aylık brüt 60.000 TL
| Kalem | Yıllık |
|---|---|
| Brüt ücret | 720.000 |
| SGK + işsizlik (%15) | 108.000 |
| Vergi matrahı | 612.000 |
| Normal tarifeye göre vergi | 127.740 |
| — İlk 190.000 × %15 | 28.500 |
| — 190.001-400.000 × %20 | 42.000 |
| — 400.001-612.000 × %27 | 57.240 |
| Uygulanan istisna | 57.881 |
| Ödenen gelir vergisi | 69.859 |
| Yıllık normal damga (binde 7,59) | 5.464,80 |
| Damga istisnası | 3.008,40 |
| Ödenen damga | 2.456,40 |
İstisna olmasaydı yıllık vergi + damga = 133.205 TL; istisna sayesinde ödenen = 72.315 TL. Yıllık kazanç: ~60.890 TL.
Örnek 3 — Aylık brüt 200.000 TL
| Kalem | Yıllık |
|---|---|
| Brüt ücret | 2.400.000 |
| SGK + işsizlik (tavana kadar) | 356.724 (12 × 29.727 tavan primi) |
| Vergi matrahı | 2.043.276 |
| Normal tarifeye göre vergi | 540.284 |
| Uygulanan istisna | 57.881 |
| Ödenen gelir vergisi | 482.403 |
| Ödenen damga (istisna sonrası) | 15.207 (yıllık) |
Not: SGK ve işsizlik prim tabanının SGK tavanı aşan brüt ücretlerde farklılaştığı unutulmamalı. 2026’da SGK tavanı brüt asgari ücretin 7,5 katı = 247.725 TL — 200.000 TL brüt bu tavanın altında olduğu için tam prim kesintisi işler. Damga vergisinde tavan yoktur, o yüzden damga yıllık brüt × 0,00759 üzerinden hesaplanır ve istisna sonrası 200K brüt için 15.207 TL kalır. Yüksek maaşlıda mutlak istisna kazancı yine 60.890 TL — çünkü istisna, çalışanın kendi diliminden değil, asgari ücretin diliminden hesaplanıyor.
2027 Tahmini — İstisna Kime Ne Getirir?
Asgari ücret 2027’de merkez senaryomuz %28-33 bandında (bkz. Asgari Ücret 2027 Zam Oranı Tahmini). Aşağıdaki tablo, %30 zam varsayımıyla — brüt asgari ücret 42.940 TL — istisnanın nereye oturacağını gösteriyor.
| Kalem | 2026 gerçekleşen | 2027 tahmini (%30) |
|---|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030 TL | ~42.940 TL |
| Aylık vergi matrahı (asgari) | 28.075,50 TL | ~36.499 TL |
| Yıllık matrah | 336.906 TL | ~437.988 TL |
| GV tarifesi ilk dilim (%15) tavan | 190.000 TL | ~245.000 TL (tahmin) |
| GV tarifesi ikinci dilim (%20) tavan | 400.000 TL | ~516.000 TL (tahmin) |
| Yıllık gelir vergisi istisnası | 57.881 TL | ~75.350 TL |
| Yıllık damga istisnası | 3.008 TL | ~3.910 TL |
| Toplam istisna (kişi başı) | 60.889 TL | ~79.260 TL |
Yüksek maaşlıya net etki: yıllık ~18.370 TL ek vergi kazancı (aylık ~1.530 TL). Bu; 2026’ya göre reel değil, nominal artış — kalemin reel değeri asgari ücretin reel değişimine bağlı.
paradefter Vergi Masası Yorumu
İstisnanın tasarım mantığı, 2022’de AGİ’nin kaldırılmasıyla oluşan boşluğu tabana yayılmış vergi indirimiyle kapatmaktı: her ücretli için sabit tutarlı, dilim atlama etkisi bilinen, bordro yazılımı otomatik hesaplayan bir sistem. Bu tasarım üç yıllık uygulama sonrası üç görünmez etki üretti:
Birincisi, sistem yüksek maaşlının vergisini beklenenden daha çok aşağı çekmiyor — mutlak istisna sabit 60.890 TL; 200.000 TL brüt maaşlı için yıllık verginin sadece ~%11’i. Yani orta ve yüksek gelirli katmanda vergi bindisinden gerçek kurtuluş yok; asıl fayda net ücret 28-45 bin TL bandındaki asgari-üstü çalışanda.
İkincisi, Temmuz’da dilim geçişiyle net maaşta yaşanan düşüş (Ocak-Haziran’a göre) çalışan tarafından “vergi arttı” olarak algılanıyor — halbuki yalnızca kümülatif matrah ilk dilim tavanını geçtiği için hesap kaydı; istisna aslında artıyor (4.211’den 4.537’ye), sadece brüt üstü vergi daha hızlı büyüyor. Bordro yazılımının bu geçişi yazılı açıklaması olmadığı için işveren-çalışan arasında sık şikayet konusu.
Üçüncüsü, istisnanın 2027’de nominal büyüklüğü ~%30 artacak ama tarife tavanlarının aynı oranda güncellenmemesi durumunda bordro tarafında “fiscal drag” (fiskal ivme) etkisi devreye girer: nominal gelir arttıkça daha yüksek dilime kayan çalışan mutlak istisna sabit kaldığı için orantısal olarak daha az avantaj alır. Aralık 2026’da yayımlanacak GVK md. 103 dilim güncellemesi bu ivmenin ne kadar telafi edileceğini belirleyecek — bu yazının bir sonraki güncellemesi tebliğ çıktığında bu bandı sabitleyecek.
En Sık Yapılan Hatalar
- İkinci işverende istisnayı otomatik kullanmak: yalnız birinci işverende uygulanır. İkincide istisnasız kesinti yapılmalıdır; aksi halde yıllık beyannamede fark artı ceza istenir.
- Kısmi süreli çalışmada istisnayı orantılı düşürmek: istisna fiili ücretin tamamına kadar uygulanır. Part-time çalışan asgari ücretin altındaysa vergi zaten sıfırlanır — düşürme kuralı yoktur.
- Damga istisnasını bordro dışı damga (kira, sözleşme) ile karıştırmak: 250,70 TL/ay yalnız ücret bordrosuna aittir; kira sözleşmesi damgası veya vekaletname damgası bu istisnanın kapsamı dışıdır.
- Temmuz dilim geçişini “vergi zamlandı” olarak yorumlamak: dilim geçişi tarifedendir; istisna azalmaz, artar. Net maaştaki düşüş kümülatif hesabın normal işleyişidir.
- Yıllık beyanname veren çalışanda istisnayı sıfırlamak: beyanname verildiğinde de istisna korunur — sadece toplam ücret vergisinin hesabı yıllık dilimler üzerinden yeniden yapılır. GİB rehberi bu detayı vurgular.
Sonuç
Asgari ücret gelir vergisi ve damga vergisi istisnası, adı yanıltıcı bir düzenleme: ismindeki “asgari ücret” ibaresi kimin faydalandığını değil, istisnanın hesap tabanını ifade ediyor. 2026’da her ücretli bordrosunda kişi başı ~60.890 TL yıllık avantaj var; 2027’de %30 asgari ücret zammıyla ~79.260 TL’ye çıkacak. Yüksek maaşlıya somut ama sınırlı bir kazanç — orta bantta (60-100K brüt) net üzerindeki etkisi ~%10-15. GVK md. 103 dilim güncellemesi Aralık 2026’da açıklandığında bu yazı revize edilecek; süreç için Asgari Ücret 2027 Canlı Takip sayfamızdan takip edin.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu — Resmi Mevzuat (md. 23/1-18 ve md. 32)
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu — Resmi Mevzuat ((2) sayılı Tablo IV-34)
- 7349 sayılı Kanun — Resmi Gazete 25.12.2021 (istisnanın kaynak mevzuatı)
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Ücret Geliri Rehberi 2026 (uygulama örneği)
- ÇSGB — 2026 Asgari Ücret Duyurusu (matrah dayanağı)
