Yeni yönetmelik ne zaman yürürlüğe girdi, eskisi ne oldu?

Yönetmelik yayımı tarihinde, yani 7 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. 87. maddesiyle 4/11/2016 tarihli ve 29878 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Yönetmelik Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken çıkarıldı; dayanakları 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 4, 34, 35, 35/A, 35/B, 35/C ve ek 7. maddeleri ile 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 6. maddesi.

Bakanlık merkeze ne kadar bakım ücreti ödüyor?

Ödeme sabit bir TL tutarı değil, gösterge rakamı × memur aylık katsayısı formülü (65. madde). Yatılı bakım merkezinde 24 saat hizmet alan her engelli birey için aylık 20.000 gösterge; gündüzlü merkezde günde 8 saat tam gün hizmet alan birey için 10.000 gösterge; günde 4 saat yarım gün için bu tutarın yarısı. Bakıcı personelin engelli bireyin ikametgâhında günde 3 saat hizmet vermesi hâlinde de merkeze 10.000 gösterge karşılığı ödenir. Katsayı her yıl ocak ve temmuzda değiştiği için TL tutarı dönem dönem yenilenir.

Ödemenin bir üst sınırı var mı?

Var ve doğrudan asgari ücrete bağlı: 65. maddenin (e) bendine göre bir engelli birey için 2828 sayılı Kanunun ek 7. maddesine göre ödenen bakım ücreti ile teşvik ücretinin toplamı iki net asgari ücret tutarını geçemez. 2026 yılı net asgari ücreti 28.075,50 TL olduğundan üst sınır bu yıl için 56.151,00 TL'dir. Asgari ücret her ocak ayında yenilendiği için bu tavan da otomatik olarak yükselir — yani 2027 asgari ücret kararı, engelli bakım ödemelerinin tavanını da belirleyecek.

Bakım Hizmetleri Kalite Standartları (BHKS) puanı ne işe yarıyor?

İki yerde sonuç doğuruyor. Birincisi teşvik: BHKS ölçeklemesinde standart karşılama yüzdesi 60 ve üzeri olan yatılı merkezlere, Bakanlıkça belirlenen kademeli gösterge rakamı üzerinden teşvik verilebilir. İkincisi yerleştirme: BHKS puanı 60'ın altında bulunan merkeze, ücreti Bakanlıkça karşılanmak üzere yeni engelli yerleştirmesi yapılmaz; puan 60 ve üzerine çıktığı tarih itibarıyla yerleştirme yeniden başlar. Kalite puanı artık merkezin hem gelirini hem doluluğunu belirleyen bir ölçüt.

Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli varsa hesap nasıl yapılıyor?

Yönetmeliğin 58. maddesinin (f) bendi somut bir kural koyuyor: hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir hesaplanırken, birinci bakıma ihtiyacı olan engelliden sonraki her engelli iki kişi sayılır. Bu, bölen sayısını büyüttüğü için kişi başı geliri aşağı çeker ve hak sahipliğini kolaylaştırır. Gelir eşiğinin kendisi yönetmelikte değil, 2828 sayılı Kanunun ek 7. maddesinde düzenlenmiştir.

Hâlen faaliyette olan merkezler için bir uyum süresi var mı?

Geçici 1. madde kademeli bir geçiş kuruyor. Faal merkezlerin binalarının fiziksel şartları en geç 2 yıl içinde yeni yönetmeliğe uygun hâle getirilmek zorunda — konum uygunluğu hariç ve binanın statiğini etkilemeyecek şekilde. Bu süre sonunda düzenlemeyi yapmayan merkeze yerleştirme yapılmaz. Faaliyette bulunan yatılı merkezlerde yatak odaları en fazla dört kişilik olabilir; asansör zorunluluğunda eski yönetmelik hükümleri uygulanmaya devam eder. Yaş grubu düzenlemesi için tanınan süre ise 1/1/2028.

Ücreti kendim ödeyeceksem süreç nasıl işliyor?

Bakım ücretinin engelli bireyin kendisi, ailesi veya üçüncü kişiler tarafından ödenmesi ya da merkezin ücretsiz/indirimli bakması hâlinde il müdürlüğüne müracaat edilir. Yerleştirme, talep edilen merkezle yapılan sözleşmeye istinaden gerçekleşir ve il müdürlüğü en geç 5 iş günü içinde sözleşme tarihi itibarıyla yerleştirme onayını verir. Kabul edilecek bireyin, merkezin hizmet verdiği engel, yaş ve cinsiyet grubunda olması zorunludur. Ücret tarafında ise il komisyonunun tespit ettiği taban ücretler valilik onayıyla ocak ayının birinci gününden geçerli olur; merkezler taban ücretin altına inemez.

Engelli Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği Yenilendi: Ne Değişti?

Engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılışından denetimine, personel standardından Bakanlığın ödediği bakım ücretine kadar tüm çerçeve yeniden yazıldı. Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılarak 7 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de (Sayı 33393) yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.

Düzenleme bir “değişiklik yönetmeliği” değil; 89 maddelik yeni bir metin. 87. maddesiyle 2016 tarihli yönetmelik tümüyle yürürlükten kaldırıldı. Aşağıda aileyi ve merkezi doğrudan etkileyen başlıkları ayırdık.

Bakanlığın ödediği bakım ücreti: gösterge mantığı

Yönetmeliğin ailelerce en çok aranacak maddesi 65. madde. Ödeme TL olarak yazılmıyor; gösterge rakamı × memur aylık katsayısı formülüne bağlanıyor. Bu, tutarın her ocak ve temmuz ayında memur katsayısıyla birlikte otomatik yenilenmesi anlamına geliyor.

Hizmet türü	Gösterge	Formül
Yatılı bakım — 24 saat	20.000	20.000 × memur aylık katsayısı (+ BHKS teşviki)
Gündüzlü — günde 8 saat (tam gün)	10.000	10.000 × memur aylık katsayısı
Gündüzlü — günde 4 saat (yarım gün)	10.000’in yarısı	(10.000 × katsayı) ÷ 2
İkametgâhta — günde 3 saat	10.000	10.000 × memur aylık katsayısı

Gösterge rakamlarının TL karşılığını görmek için yürürlükteki memur aylık katsayısı gerekiyor. Temmuz–Aralık 2026 dönemi için Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi (Sıra No: 5, 3 Temmuz 2026) ile belirlenen katsayı 1,575512. Aşağıdaki tablo bu katsayıyla yapılmış paradefter hesabıdır — yönetmelikte TL tutarı yazmıyor, dönem katsayısı değiştiğinde tutarlar da değişir:

Hizmet türü	Gösterge	Temmuz–Aralık 2026 karşılığı (hesap)
Yatılı 24 saat (teşvik hariç)	20.000	31.510,24 TL/ay
Gündüzlü tam gün (8 saat)	10.000	15.755,12 TL/ay
Gündüzlü yarım gün (4 saat)	5.000 karşılığı	7.877,56 TL/ay
İkametgâhta 3 saat	10.000	15.755,12 TL/ay
Bakım ücreti + teşvik tavanı	2 × net asgari ücret	56.151,00 TL/ay

Bu tablonun okunması gereken satırı son iki satırın arasındaki boşluk: yatılı bakımda taban ödeme 31.510,24 TL, tavan ise 56.151,00 TL. Aradaki 24.640,76 TL, yönetmeliğin kalite teşvikine ayırdığı alandır.

Kalite puanı artık doluluğu da belirliyor

Yönetmelik, Bakanlıkça yayımlanan Bakım Hizmetleri Kalite Standartları (BHKS) ölçeklemesini iki ayrı yere bağlıyor:

Teşvik tarafı: Standart karşılama yüzdesi 60 ve üzeri olan yatılı merkezlere, personel sayısı, niteliği, bakım kalitesi ve engelli bireylerin memnuniyet durumu gözetilerek kademeli gösterge üzerinden teşvik verilebilir.
Yerleştirme tarafı: BHKS puanı 60’ın altında olan merkeze, ücreti Bakanlıkça karşılanmak üzere yeni engelli yerleştirmesi yapılmaz. Puan 60 ve üzerine çıktığı tarih itibarıyla yerleştirme yeniden başlar.

İki hüküm birlikte okunduğunda kalite puanı, merkezin hem birim gelirini hem de yeni kabul kapasitesini belirleyen tek ölçüt hâline geliyor.

Hak sahipliği ve yerleştirme: ailenin takip etmesi gereken süreler

Konu	Kural	Madde
Sosyal inceleme raporu sonucunun bildirimi	İlgili kişiye 30 gün içinde yazılı bildirim	56
Rapor sonucuna itiraz	İl müdürlüğüne 15 gün içinde	56
Acil yerleştirmede belge tamamlama	En geç 6 ay	57
Acil yerleştirmede vasi/veli için adli başvuru	Yerleştirmeden itibaren en geç 10 gün	57
Ücreti kendi ödeyenlerde yerleştirme onayı	İl müdürlüğü 5 iş günü içinde	64
Hanede ikinci ve sonraki engelli	Gelir hesabında iki kişi sayılır	58/1-f

Yerleştirmede esas kural, bireyin engel grubu itibarıyla ailesine ve/veya sosyal çevresine en yakın merkezde hizmet almasıdır. Kapasite dolu olması veya o engel grubunda merkez bulunmaması hâlinde başka ildeki merkezler devreye girer. Aile belirli bir merkez talep ederse ve merkez uygunsa bu talebe öncelik verilir.

İnceleme sürecinde engellinin durumunun sağlık kurulu raporundaki engel oranı ve tanıdan farklı olduğu kanaati oluşursa, il müdürlüğü durumu il sağlık müdürlüğüne bildirip 18/5/2026 tarihli ve 11361 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Yönetmeliğine göre işlem yapılmasını istiyor.

Personel ve fiziki şartlar

Bakıcı personel sayısı, merkezde bakılan engelli birey sayısının üçte birinden az olamıyor; hesaplamada küsuratlı sayılar bir üst sayıya tamamlanıyor. Bakıcı personel tanımı geniş tutulmuş: sağlık meslek lisesi ve sağlık yüksekokulu mezunları, mesleki ve teknik anadolu liselerinin çocuk gelişimi, sağlık bakımı ile engelli-hasta-yaşlı hizmetleri alanı mezunları, Millî Eğitim Bakanlığı onaylı Öz Bakıma Temel Destek Elemanı Eğitimi kurs bitirme belgesi sahipleri ve Engelli ve Yaşlı Bakım Elemanı (Seviye 3) MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi alanlar.

Geçiş hükümleri, mevcut merkezleri kademeye ayırıyor: binası tamamlanma veya tefriş aşamasındakiler eski yönetmeliğe göre açılışını tamamlıyor; arsayı temin etmiş veya tadilata başlamamış olanlar yeni yönetmeliğe tabi oluyor. Faal merkezler için tanınan süre 2 yıl; yaş grubu düzenlemesi için 1/1/2028. Yönetmeliğin 8. maddesindeki duyuru ise yayımdan itibaren üç ay içinde yapılacak.

paradefter yorumu: ödeme tavanını artık asgari ücret pazarlığı belirliyor

Bu yönetmeliğin en az konuşulacak ama en çok sonuç doğuracak hükmü, bakım ücreti tavanının iki net asgari ücrete bağlanması. Çünkü bu, engelli bakım bütçesini her yıl aralık ayındaki asgari ücret masasının çıktısına endeksliyor.

Hesabı açalım. 2026’da tavan 56.151,00 TL. Yatılı bakımın taban ödemesi ise 31.510,24 TL — memur katsayısına bağlı. İki kalem farklı hızlarda büyüyor: taban memur zammıyla, tavan asgari ücret zammıyla. Son yıllarda asgari ücret artışının memur katsayısı artışının üzerinde seyretmesi, teşvike ayrılan alanın genişlemesi anlamına geliyor. Tersi gerçekleşirse — memur zammı asgari ücreti geçerse — taban tavana yaklaşır ve teşvik mekanizması işlevsizleşir. Yönetmelikte bu iki kalemi birbirine bağlayan bir denge hükmü yok; masamızın izleyeceği nokta bu makas.

İkinci dikkat çeken tasarım, kalite puanının yerleştirmeye bağlanması. BHKS 60 eşiği, düşük puanlı merkezin gelirini teşvik kaybıyla değil, doğrudan doluluk kaybıyla cezalandırıyor. Bu, kâğıt üstündeki idari para cezasından daha güçlü bir baskı aracı. Ancak pratikte bir risk de taşıyor: belirli bir ilde yalnızca bir merkez varsa ve puanı 60’ın altına düşerse, Bakanlıkça karşılanan yerleştirme duracağı için aileler il dışına yönlendirilecek. Yönetmelik bu durumda “en yakın merkez” esasını esnetiyor, ama ailenin ziyaret yükünü karşılayan bir hüküm içermiyor.

Üçüncü nokta ailelerin lehine ve atlanmaması gerekiyor: hanede ikinci ve sonraki bakıma ihtiyacı olan engellinin gelir hesabında iki kişi sayılması. Birden fazla engelli bireyi olan haneler için bu, kişi başı geliri aşağı çeken ve hak sahipliğini genişleten somut bir kural. Gelir eşiğinin kendisi 2828 sayılı Kanunun ek 7. maddesinde olduğundan, başvuru öncesinde güncel eşiğin il müdürlüğünden teyit edilmesi gerekir.

Son olarak 2 yıllık fiziki uyum süresi, ailelerin merkez seçerken sormaya başlaması gereken bir soru üretiyor: “Bu merkez yeni yönetmeliğin fiziksel şartlarını karşılıyor mu, yoksa geçiş süresinde mi?” Süre sonunda uyum sağlamayan merkeze yerleştirme durduğu için, uzun vadeli bakım planlayan bir aile için bu bilgi doğrudan maliyete ve sürekliliğe dokunuyor.

En sık yapılan hatalar

Bakım ücretini sabit TL sanmak. Tutar gösterge × memur aylık katsayısıdır; ocak ve temmuz dönemlerinde değişir.
Tavanı memur zammına bağlı düşünmek. Üst sınır net asgari ücretin iki katıdır; aralık ayındaki asgari ücret kararıyla yenilenir.
BHKS puanını yalnızca teşvik meselesi görmek. 60 altı puan, Bakanlıkça karşılanan yeni yerleştirmeyi de durdurur.
Rapor sonucuna itiraz süresini kaçırmak. Süresi içinde yapılmayan itirazlar değerlendirmeye alınmaz; süre 15 gün.
Gelir hesabında ikinci engelliyi tek kişi saymak. Birinciden sonraki her engelli iki kişi sayılır; hesabı bu kurala göre yeniden yapın.
Geçiş hükümlerini yeni yönetmelikten muafiyet sanmak. Faal merkezlerin fiziksel uyum için süresi 2 yıl; sonunda uyum yoksa yerleştirme kesilir.

2026’da pratik karar: bakım hizmeti arayan aile için sıra

Adım	Ne yapılır	Nereye
1	Engelli sağlık kurulu raporunu ve engellilik sınıflandırmasını güncel tutun	Yetkili sağlık kuruluşu
2	Hak sahipliği başvurusu ve sosyal inceleme talebi yapın	Aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğü
3	Hanede birden fazla engelli varsa gelir hesabının (f) bendine göre yapıldığını teyit edin	İl müdürlüğü
4	Aday merkezlerin BHKS puanını ve fiziki uyum durumunu sorun	İl müdürlüğü / merkez
5	Rapor sonucu olumsuzsa 15 gün içinde itiraz edin	İl müdürlüğü
6	Ücreti kendiniz ödeyecekseniz merkezle sözleşme yapıp onay sürecini başlatın	Merkez + il müdürlüğü

Sonuç

Yeni yönetmelik iki yönlü çalışıyor: aileye daha tanımlı süreler ve gelir hesabında somut bir kolaylık getiriyor, merkeze ise kalite puanını gelirle ve doluluğa bağlayan bir baskı kuruyor. Ödeme tarafında kritik cümle tek: bakım ücreti ile teşvikin toplamı iki net asgari ücreti geçemiyor.

Bu nedenle engelli bakım ödemelerini takip edenlerin aralık ayında izleyeceği masa, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın değil, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun masası olacak. 2027 asgari ücret sürecini gün gün işlediğimiz sayfa: Asgari Ücret 2027 Canlı Takip.