“Asgari ücretle çalıştım, emekli olunca ne alırım?” sorusunun cevabı çoğu kaynakta tek bir formülle veriliyor. Oysa asgari ücret seviyesinde iki ayrı hesap birbiriyle yarışıyor ve ödenen rakamı neredeyse her zaman ikincisi belirliyor: kanunun hesap formülü değil, kanunun koyduğu taban. Bu ayrımı görmek, “kaç gün daha çalışayım” sorusuna verilecek cevabı tamamen değiştiriyor.
İki Hesap, Büyüğü Ödenir
Emekli aylığınız şu iki tutardan yüksek olanıdır:
(1) Formül aylığı = Ortalama aylık kazanç × Aylık bağlama oranı (5510 md. 29)
(2) Kanuni taban = 23.552 TL (5510 ek md. 19)İkinci satır 5510 sayılı Kanun’un ek 19. maddesinden geliyor ve lafzı açık: malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen aylıklar ile aylıklarla birlikte her ay yapılan ödemeler toplamı, dosya bazında ve 5454 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca yapılacak ek ödeme dâhil 23.552 Türk lirasından az olamaz. Maddenin ikinci fıkrası farkın nereden karşılanacağını da yazıyor: “Bu Kanun kapsamında hesaplanan aylıklar, bu madde ile belirlenen tutardan düşükse aradaki fark Hazineden tahsil edilir.”
Bu tutar enflasyona göre kendiliğinden artmıyor. Her yükseltme ayrı bir kanun maddesi gerektiriyor; en son 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle 20.000 TL’den 23.552 TL’ye çıkarıldı.
Formül Tarafı: Ortalama Kazanç ve Bağlama Oranı
5510 md. 29 iki bileşen tanımlıyor.
Ortalama aylık kazanç, her yıla ait prime esas kazancın, o yıldan aylık talep tarihine kadar geçen yıllar için her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısıyla güncellenmesi, bulunan toplamın toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi ve çıkan ortalama günlük kazancın otuzla çarpılmasıyla bulunuyor.
Aylık bağlama oranı (ABO) ise çok daha basit: toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için %2. 360 günden eksik süreler orantılı sayılıyor ve maddenin kendi ifadesiyle “aylık bağlama oranı %90’ı geçemez”.
| Prim gün sayısı | Yıl karşılığı | Aylık bağlama oranı |
|---|---|---|
| 5.400 | 15 | %30 |
| 7.200 | 20 | %40 |
| 9.000 | 25 | %50 |
| 10.800 | 30 | %60 |
| 12.600 | 35 | %70 |
| 14.400 | 40 | %80 |
| 16.200 | 45 | %90 (tavan) |
Güncelleme katsayısının tanımı da Kanun’da: md. 3’ün 29. bendi, her yılın Aralık ayına göre TÜİK’in açıkladığı TÜFE değişiminin %100’ü ile sabit fiyatlarla GSYH gelişme hızının %30’unun toplamına 1 eklenerek bulunan değer diyor.
Kırılma Noktası: Prim Günü Hangi Noktadan Sonra Para Ediyor?
Modeli çalıştıralım. Ortalama aylık kazanç 33.030 TL kabul edilirse:
| Prim günü | ABO | Formül aylığı | Fiilen ödenen | Belirleyen |
|---|---|---|---|---|
| 5.400 | %30 | 9.909 TL | 23.552 TL | Taban |
| 7.200 | %40 | 13.212 TL | 23.552 TL | Taban |
| 9.000 | %50 | 16.515 TL | 23.552 TL | Taban |
| 10.800 | %60 | 19.818 TL | 23.552 TL | Taban |
| 12.600 | %70 | 23.121 TL | 23.552 TL | Taban |
| ~12.835 | %71,3 | 23.552 TL | 23.552 TL | Kırılma |
| 13.500 | %75 | 24.773 TL | 24.773 TL | Formül |
| 14.400 | %80 | 26.424 TL | 26.424 TL | Formül |
| 16.200 | %90 | 29.727 TL | 29.727 TL | Formül |
Kırılma noktası basit bir orantıdan çıkıyor: 23.552 ÷ 33.030 = %71,3’lük bir bağlama oranı gerekiyor; %2 / 360 gün temposuyla bu da yaklaşık 12.835 gün, kabaca 35,7 yıllık prim demek.
Kanunda Unutulan Üçüncü Koruma: md. 55’in %35’i
Ek md. 19’dan önce konulmuş, bugün hâlâ yürürlükte ama gölgede kalmış bir alt sınır daha var. 5510 md. 55’in üçüncü fıkrası, bağlanacak aylığın hesabına esas tutarın, çalışma sürelerindeki her yıl için 82. maddeye göre tespit edilen prime esas günlük kazanç alt sınırları dikkate alınarak bulunacak ortalama aylık kazancın %35’inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa %40’ından az olamayacağını söylüyor. Hak sahipleri için de kademe var: tek hak sahibi varsa bu alt sınır aylığının %80’i, iki hak sahibi varsa %90’ı.
Sayıya dökersek: 33.030 TL üzerinden %35 → 11.561 TL, %40 → 13.212 TL. Her ikisi de 23.552 TL’nin çok altında. Dolayısıyla bugün pratikte bağlayıcı olan koruma ek md. 19; md. 55/3 ancak taban tutarının reel olarak çok eridiği bir senaryoda yeniden devreye girer.
paradefter SGK Masası yorumu — Taban bir koruma, ama aynı zamanda bir tavan
Taban aylığın tartışması genellikle “yeterli mi” ekseninde yürüyor. Dosya tarafından bakınca daha az konuşulan bir etkisi var: asgari ücret seviyesinde taban, aynı zamanda fiilî bir tavan gibi davranıyor.
Tablodaki sütunlara tekrar bakın. 7.200 günle emekli olan da, 10.800 günle emekli olan da aynı rakamı alıyor. Aradaki 3.600 gün — tam on yıllık prim — aylığa sıfır etki ediyor. Kanun bunu “eksiklik” olarak kurgulamadı; ek md. 19 bir refah politikası aracı ve amacına uygun çalışıyor. Ancak sonucu, prim ödemekle aylık arasındaki bağın geniş bir kesim için kopması oluyor. Sigortalı açısından bunun iki pratik yansıması var.
Birincisi, “bir yıl daha çalışıp aylığımı artırayım” hesabı asgari ücret seviyesinde yanlış kurulmuş bir hesap. Kırılma eşiğinin altındaysanız ek yıl aylığı değil, yalnızca emekliliğe kalan süreyi değiştirir. Karar vermeniz gereken şey “aylık ne kadar artar” değil, “çalışmaya devam etmenin net getirisi, emekli aylığı + emeklilikte çalışma seçeneğinden yüksek mi”.
İkincisi, kazancın asgari ücretin üzerine çıktığı her dilim doğrudan aylığa yansır. Formül, taban devreye girdiği an “kayıtsız” hale gelir; ama ortalama kazancınız yükseldikçe formül tabanı geçer ve o noktadan sonra her ek gün ve her ek kazanç aylığa eklenir. Prime esas kazancın gerçek ücretin altında gösterilmesi — yani eksik bildirim — bu yüzden asgari ücretli olmayan çalışanda çok daha pahalıya mal olur.
Üçüncüsü, taban kanunla belirlendiği için öngörülemez. TÜFE ile otomatik artan aylıkların aksine 23.552 TL her seferinde ayrı bir kanun maddesiyle güncellendi: 2023’te 5.500 ve 7.500, 2024’te 10.000 ve 12.500, 2025’te 14.469 ve 16.881, 2026’da 20.000 ve 23.552. Düzenli bir formülü yok. Planlama yaparken bu kalemi “enflasyona endeksli” varsaymak hatalı olur.
En sık yapılan hatalar
- Formül aylığını hesaplayıp o rakama güvenmek. Asgari ücret seviyesinde ödenen tutarı taban belirler; formülün sonucu bilgilendirici olsa da fiilî aylık değildir.
- Tabanı “en düşük maaş” sanıp sadece aylığa bakmak. Ek md. 19 dosya bazında ve aylıklarla birlikte yapılan ödemeler dâhil bir eşik koyuyor; 5454 sayılı Kanun’a göre yapılan ek ödeme de bu toplamın içinde.
- md. 55/3’teki %35’i güncel taban sanmak. O ayrı bir alt sınır ve bugün ek md. 19’un altında kalıyor.
- Prim gün sayısı ile aylık bağlama oranını birbirine karıştırmak. 7.200 gün emeklilik hakkı için eşiktir; aylığın tutarı için sadece %40’lık bir orana karşılık gelir.
- Tabanın her yıl otomatik artacağını varsaymak. Artış kanun değişikliğine bağlı; TÜFE zammı aylıklara uygulanır, tabana değil.
- Bağ-Kur’da gün şartını 7.200 sanmak. 4/b sigortalılarında yaşlılık aylığı için gün şartı 9.000’dir.
2026’da pratik karar: üç durum, üç hamle
| Durumunuz | Hamle |
|---|---|
| Asgari ücretli, prim günü 12.000’in altında, emeklilik şartlarını doldurdunuz | Çalışmaya devam kararını aylık artışı beklentisine bağlamayın; eldeki aylık ile çalışma gelirini ayrı ayrı karşılaştırın. Prim gün sayınızı SGK prim gün sorgulama ile teyit edin |
| Kazancınız asgari ücretin üzerinde | Formül büyük olasılıkla tabanı geçiyor; bu durumda her ek gün ve her ek kazanç aylığa yansır. Hizmet dökümünüzdeki prime esas kazançları hizmet dökümü üzerinden kontrol edin, eksik bildirim varsa itiraz edin |
| Emekliliğe gün eksiğiniz var ve sigortalı çalışmıyorsunuz | Gün tamamlama seçeneklerini maliyetiyle birlikte değerlendirin; alt sınırdan ödenen primler emeklilik hakkını yaklaştırır ama taban nedeniyle aylığı artırmayabilir |
Sonuç
Asgari ücretle emekliliğin aritmetiği tek cümleye sığıyor: aylığınızı prim gününüz değil, kanunun tabanı belirliyor. 5510 md. 29’un formülü her 360 gün için %2 üretiyor, ama bu oran asgari ücret seviyesinde yaklaşık 12.835 güne kadar ek md. 19’un 23.552 TL’lik tabanını geçemiyor. Bu, prim ödemenin anlamsız olduğu anlamına gelmiyor — emeklilik hakkının doğduğu tarihi ve kazanç asgari ücretin üzerine çıktığında aylığın tamamını o günler belirliyor. Kritik olan, hangi eşiğin sizin dosyanızda bağlayıcı olduğunu bilmek.
Aylıkların her altı ayda nasıl arttığını ve taban tartışmasının takvimini görmek için: Ocak 2027 Emekli Zammı Tahmini · Emeklilik yaşı ve gün şartlarının sigortalılık başlangıcına göre nasıl değiştiği için: Emeklilik Yaşı Hesaplama 2026 ve EYT · 2027 asgari ücretinin prim tabanını nasıl etkileyeceği için: Asgari Ücret 2027 Canlı Takip
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — md. 3/29, 28, 29, 55, 82 ve ek md. 19 (konsolide metin)
- Resmî Gazete — 7590 sayılı Kanun md. 16 (en düşük aylık 20.000 TL’den 23.552 TL’ye)
- Resmî Gazete — Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı 2025/1, günlük 1.101 TL → aylık brüt 33.030 TL (26.12.2025, Sayı 33119)
- SGK — Prime Esas Kazanç Miktarları
- İlgili rehber: Ocak 2027 Emekli Zammı Tahmini
- İlgili rehber: Emeklilik Yaşı Hesaplama 2026 ve EYT
- İlgili rehber: SGK Prim Gün Sayısı Sorgulama
- İlgili rehber: SGK Hizmet Dökümü Nasıl Alınır
- İlgili rehber: Asgari Ücret 2026 Net Maaş
- İlgili rehber: Asgari Ücret 2027 Canlı Takip
