Kısmi süreli çalışmada en sık karıştırılan şey, ücretin değil prim gününün nasıl bulunduğu. Çalışan “haftada üç gün gidiyorum, demek ki ayda 12-13 gün primim var” diye düşünüyor; sistem ise takvim gününe değil saate bakıyor. Bu fark emeklilik gününden sağlık hakkına kadar her şeyi etkiliyor — ve bir yerde sert bir eşiğe çarpıyor.
Aşağıda üç soruyu ayrı ayrı yanıtlıyoruz: saat ücretinin tabanı ne, prim günü nasıl bulunuyor, hangi noktadan sonra cebinizden ek prim çıkıyor.
Önce taban: 2026 asgari ücretinden saat ücreti nasıl türetilir
Asgari ücret aylık belirlenir. Yürürlükteki tutar, 2025/1 sayılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararıyla (Resmî Gazete, 26.12.2025, Sayı 33119) 1 Ocak – 31 Aralık 2026 dönemi için brüt 33.030,00 TL / net 28.075,50 TL olarak belirlendi.
Saat tabanı buradan çıkar:
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Aylık brüt | Komisyon kararı | 33.030,00 TL |
| Günlük brüt | 33.030 ÷ 30 | 1.101,00 TL |
| Saatlik brüt | 1.101 ÷ 7,5 | 146,80 TL |
| Tam ay karşılığı | 30 × 7,5 | 225 saat |
Kısmi süreli çalışanın brüt ücreti, çalıştığı saat × 146,80 TL’nin altına inemez. Bu taban üzerinden tipik düzenler şöyle görünüyor:
| Aylık çalışma | Prim günü (saat ÷ 7,5) | Brüt taban ücret |
|---|---|---|
| 60 saat | 8 gün | 8.808,00 TL |
| 67,5 saat | 9 gün | 9.909,00 TL |
| 90 saat | 12 gün | 13.212,00 TL |
| 112,5 saat | 15 gün | 16.515,00 TL |
| 225 saat | 30 gün | 33.030,00 TL |
Prim günü: 7,5 saat = 1 gün
Kısmi süreli çalışanda hizmet günü, SGK’nın esnek çalışma ve sigortalılık düzenlemesinde açıkça formüle bağlanmış: ay içerisinde kısmi olarak çalışılan toplam sürelerin 7,5 saate bölünmesiyle çıkan süre sigortalıya hizmet olarak mal edilir.
Pratikte bu, takvim sezgisini bozar. Haftada üç gün, günde 4 saat çalışan biri “ayda 12-13 gün çalışıyorum” der; sistem ise toplam saate bakar: haftada 12 saat, ayda yaklaşık 52 saat → 52 ÷ 7,5 ≈ 7 gün. Yani takvimde 12-13 gün görünen çalışma, prim kaydında 7 güne iniyor.
Sert eşik: ayda 9 gün
Kısmi süreli çalışmanın en çok maliyet üreten noktası burada. SGK’nın kurumsal açıklamasına göre:
- Ayda 8 gün ve altında çalışan kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlar, eksik günlerini genel sağlık sigortası primi ödeyerek 30 güne tamamlamak zorundadır.
- Ayda 9 gün ve üzerinde çalışanlarda böyle bir yükümlülük yoktur.
Bu eşik eskiden çok daha genişti. 26 Mart 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7226 sayılı Kanunla ölçüt “ayda 20 gün ve altı”ndan “8 gün ve altı”na indirildi — yani 2020’den önce ayda 15 gün çalışan biri de eksik gün primi ödüyordu, artık ödemiyor.
Eşiği saate çevirdiğimizde ortaya kısmi süreli çalışma planlayan herkesin bilmesi gereken bir sayı çıkıyor:
| Eşik | Prim günü | Aylık çalışma saati | Brüt taban ücret |
|---|---|---|---|
| Yükümlülük var | 8 gün ve altı | 60 saat ve altı | 8.808,00 TL ve altı |
| Yükümlülük yok | 9 gün ve üzeri | 67,5 saat ve üzeri | 9.909,00 TL ve üzeri |
Aradaki fark ayda yalnızca 7,5 saat — tek bir ek vardiya. Ama sonuç, eksik 22 güne kadar GSS primini kendi cebinizden ödemek ile hiç ödememek arasında.
İstisna: Ev hizmetlerinde çalışanlar için eksik gün primlerini tamamlama yükümlülüğü, ayda kaç gün çalışıldığına bakılmaksızın tümüyle kaldırılmıştır. Ayrıca bakmakla yükümlü olunan kişi konumundaysanız eksik gün primi gündeme gelmez.
Eksik günlerin maliyeti ve emeklilik tarafı
Eksik gün yükümlülüğü doğduğunda ödenen prim, GSS’yi kendi ödeyenler için geçerli tarifeden hesaplanır. 2026’da 30 günlük tam tarife 1.981,80 TL (brüt asgari ücretin %6’sı); günlük karşılığı yaklaşık 66,06 TL — bu bölme paradefter hesabıdır, tahakkuk eden kesin tutar e-Devlet’ten GSS borç sorgulamasıyla görülür. Tarifenin dayanağı ve gelir testiyle muafiyet yolu ayrı yazımızda: Genel Sağlık Sigortası Borcu.
Burada kritik ayrım şu: GSS primi sağlık hakkını açar, emeklilik gününü doldurmaz. Eksik günlerin emeklilikte sayılması için iki ayrı yol var ve ikisi de SGK’nın esnek çalışma düzenlemesinde tanımlı:
| Yol | Nasıl işler | Sonuç |
|---|---|---|
| Borçlanma (6111 sayılı Kanun) | Kısmi süreli sözleşme yürürlükteyken prim ödenmemiş günler borçlanılır; sağlık primi ödenmişse ayrıca katkı istenmez | Borçlanılan süreler 4/a statüsünde sayılır |
| İsteğe bağlı ödeme | Kısmi süreli çalışan eksik günleri için isteğe bağlı prim öder | Süreler 7.200 gün şartının hesabında sözleşmeye bağlı hizmet olarak dikkate alınır |
İsteğe bağlı sigortanın 2026 tutarları ve başvuru yolu için: İsteğe Bağlı SGK Primi 2026.
paradefter yorumu: pazarlık masasında konuşulması gereken sayı saat değil, 67,5
Kısmi süreli iş görüşmelerinde taraflar genellikle iki şeyi konuşuyor: saat ücreti ve haftada kaç gün. Masamızın gördüğü kadarıyla yanlış iki değişken bunlar. Çalışanın net durumunu belirleyen sayı, aylık toplam saatin 67,5’in hangi tarafına düştüğü.
Hesabı somutlaştıralım. Ayda 60 saat çalışan bir kişi 8.808,00 TL brüt kazanıyor ve 8 gün prim bildirimiyle görünüyor; eksik 22 gün için GSS tamamlaması gerekiyor — günlük yaklaşık 66,06 TL üzerinden kabaca 1.453 TL ek yük. Ayda 67,5 saat çalışan kişi ise 9.909,00 TL brüt kazanıyor, 9 gün bildirimle eşiği geçiyor ve eksik gün primi ödemiyor.
Fark ne? Brüt ücrette 1.101 TL artı, ek primde ~1.453 TL eksi. Yani 7,5 saatlik tek bir ek vardiya, çalışanın eline geçen tutarı iki kanaldan birden iyileştiriyor. Bunu bilmeyen çalışan, “az çalışıp az kazanmak” sandığı bir düzende aslında negatif marjinal saat bölgesinde duruyor: 60 saatten 67,5 saate çıkmak, saat başına kazancı ortalamanın çok üzerine taşıyor.
İkinci nokta işveren tarafına bakıyor. Eşik 2020’de 20 günden 8 güne indirildiğinde yük çalışanın üzerinden alındı; ancak bu, kısmi süreli istihdamı 8 günün altına kurgulamanın maliyetini de görünmez hâle getirdi. Ayda 6-7 gün bildirilen bir düzen işverene ucuz görünür, çalışanın cebinde ise aylık 1.400-1.500 TL’lik görünmeyen bir kalem açar. Sözleşme yapılırken bu kalemin kimde kaldığı yazılı olarak konuşulmalı.
Üçüncü nokta kontrol mekanizması. Prim gününün saatten türetilmesi, bildirimin doğruluğunu çalışanın kendi kontrol etmesi gereken bir yere taşıyor: çalıştığınız toplam saati 7,5’e bölüp hizmet dökümündeki gün sayısıyla karşılaştırmak, eksik bildirimi fark etmenin tek pratik yolu. Bu karşılaştırmayı ay ay yapmayan çalışan, yıllar sonra emeklilik hesabında açık görür.
En sık yapılan hatalar
- Prim gününü takvim günü sanmak. Sayılan şey saat; formül toplam saat ÷ 7,5.
- “Haftada 3 gün çalışıyorum, 12 günüm var” demek. Günde 4 saatlik üç gün, ayda ~7 gün prime karşılık gelir — eşiğin altı.
- GSS primini emeklilik günü saymak. GSS sağlık hakkını açar; emeklilik günü için borçlanma veya isteğe bağlı ödeme gerekir.
- 8 gün eşiğinin eski hâlini kullanmak. Ölçüt 2020’de 20 günden 8 güne indi; “ayda 15 gün çalışıyorum, prim ödemem gerekir” bilgisi güncel değil.
- Ev hizmetleri istisnasını atlamak. Ev hizmetlerinde eksik gün tamamlama yükümlülüğü kaldırıldı.
- Saat ücretini net asgari ücretten bölmek. Taban, brüt 33.030 TL üzerinden hesaplanır (÷225 = 146,80 TL); net üzerinden bölmek tabanı yanlış ve düşük gösterir.
- Hizmet dökümünü hiç kontrol etmemek. Eksik bildirim yalnızca dökümle fark edilir.
2026’da pratik karar: kısmi süreli çalışan için sıra
| Adım | Ne yapılır | Nereden |
|---|---|---|
| 1 | Ay içindeki toplam çalışma saatinizi yazın (vardiya vardiya) | Kendi kaydınız / puantaj |
| 2 | 7,5’e bölün → beklenen prim gününüz bu | Hesap |
| 3 | Sonuç 9’un altındaysa eksik gün GSS yükümlülüğünüz var | SGK ölçütü |
| 4 | Hizmet dökümünüzü alıp bildirilen gün sayısıyla karşılaştırın | e-Devlet / SGK |
| 5 | Fark varsa işverenden eksik gün nedeni kodunu ve puantajı isteyin | İşveren |
| 6 | GSS borcunuz oluştuysa gelir testi hakkınızı değerlendirin | SYDV |
| 7 | Emeklilik günü hedefliyorsanız borçlanma / isteğe bağlı seçeneğini hesaplatın | SGK il müdürlüğü |
Sonuç
Kısmi süreli çalışmanın matematiği iki sayıya iniyor: 146,80 TL taban saat ücreti ve 67,5 saat aylık eşik. Birincisi ücretin altına inilemeyecek sınırı, ikincisi cebinizden ek prim çıkıp çıkmayacağını belirliyor.
2027 asgari ücret kararı her iki sayıyı birlikte hareket ettirecek: taban saat ücreti brüt asgari ücretle, GSS tamamlama tarifesi de aynı brüt tutarla yükselecek. Sürecin nerede olduğunu gün gün işlediğimiz sayfa: Asgari Ücret 2027 Canlı Takip. 2027 rakamının hangi bantta oluşabileceğine ilişkin senaryolarımız ise burada: 2027 Asgari Ücret Tahmini.
Kaynaklar
- SGK — Esnek Çalışma ve Sigortalılık (prim günü formülü, borçlanma ve isteğe bağlı ödeme)
- SGK — Kısmi süreli çalışanlar zorunlu genel sağlık sigortası kapsamında mıdır?
- ÇSGB — 2026 yılında geçerli olacak asgari ücret açıklaması (brüt 33.030 TL / net 28.075,50 TL)
- mevzuat.gov.tr — 4857 sayılı İş Kanunu (kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışma: md. 12-13)
- mevzuat.gov.tr — 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- İlgili: Asgari Ücret 2026 Net Maaş · Genel Sağlık Sigortası Borcu · İsteğe Bağlı SGK Primi 2026 · SGK Prim Gün Sayısı Sorgulama
