Tescilli bir yapınız ya da sit alanında bir parseliniz varsa, Kültür ve Turizm Bakanlığına yapacağınız başvurunun bundan sonra bir fiyat etiketi var — ve o etiket, başvurunuzun sonucundan bağımsız.
27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de (Sayı 33413) yayımlanan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, aynı gün yürürlüğe girdi.
Ücretlerin kendisi yeni değil: 24/7/2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 4. maddesiyle 2863 sayılı Kanuna Ek Madde 9 ve Kanuna ekli (1) sayılı ücret tarifesi eklenmişti. 27 Ekim’de yayımlanan yönetmelik, o tarifenin nasıl tahsil edileceğini düzenliyor. Ve asıl mesele burada: tahsil usulü, ödeyen tarafın riskini neredeyse tamamen kendi üzerinde bırakıyor.
Üç cümlede özet
- Bedel peşin. Hizmet bedeli, başvurunun işleme alınmasından önce tahsil edilir (md. 5/1). Banka dekontu olmadan ya da elektronik ortamda doğrulanmayan başvuru işleme alınmaz (md. 5/3).
- İade yok. Başvuru reddedilse, geri çekilse, vazgeçilse, sizden kaynaklı eksiklik yüzünden işlem kurulamasa (md. 5/4) — hatta işlemi idari yargı iptal etse (md. 7/3) — bedel iade edilmez.
- Altı aylık raf ömrü. Bedelin tahsil tarihinden itibaren 6 ay içinde ilgili birime müracaat edilmezse başvuru işleme alınmaz ve bedel yine iade edilmez (md. 7/1).
(1) sayılı ücret tarifesi — tam liste
Tutarlar, tarifenin Kanuna eklendiği 24/7/2026 tarihli hâliyle 2026 yılı tutarlarıdır. Tarifedeki bedellere KDV ayrıca ekleniyor (md. 7/5).
| # | Hizmet | Gerçek kişi | Tüzel kişi |
|---|---|---|---|
| 1 | Sit alanında tescil kaydının kaldırılması, sit derecesinde veya sınırlarında değişiklik (başvuru başına) | 12.500 TL | 25.000 TL |
| 2 | Tescilli tek yapıda tescil kaydının kaldırılması veya korunma alanında değişiklik (başvuru başına) | 10.000 TL | 20.000 TL |
| 3 | Koruma Yüksek Kuruluna itiraz başvurusunda verilecek başvuru belgesi | 12.500 TL | 25.000 TL |
| 4 | Tescilli taşınmaz/alan bilgisi (çıktı) — evrak başına | 175 TL | 175 TL |
| 4 | Tescilli taşınmaz/alan bilgisi (çıktı) — pafta başına | 400 TL | 400 TL |
| 5 | Sit sınırı, tescil haritası, korunma alanı sınırının sayısal iletilmesi (sayısal pafta başına) | 1.000 TL | 1.000 TL |
| 6 | Enerji nakil hattı, HES/GES/RES, otoyol, köprü, plan, madencilik, baraj vb. inceleme ve görüş — 0-5 ha | 5.000 TL | 5.000 TL |
| 6 | Aynı kalem — 5-10 ha | 25.000 TL | 25.000 TL |
| 6 | Aynı kalem — 10 ha ve üzeri | 50.000 TL | 50.000 TL |
| 7 | Onaylı Koruma Amaçlı İmar Planı değişikliği — 0-5 ha (arkeolojik/tarihi sit) | 5.000 TL | 5.000 TL |
| 7 | Aynı kalem — 0-5 ha (kentsel/kentsel arkeolojik sit) | 10.000 TL | 10.000 TL |
| 7 | 5 hektar üzeri için hektar başına ek | +3.000 TL | +3.000 TL |
| 8 | Onaylı restitüsyon/restorasyon/rekonstrüksiyon projesinde tadilat (m² brüt) — konut | 20 TL | 20 TL |
| 8 | Aynı kalem — ticaret ve diğer | 40 TL | 40 TL |
| 9 | Onaylı yeni yapı mimari projesinde tadilat (m² brüt) — konut / ticaret ve diğer | 20 / 40 TL | 20 / 40 TL |
| 10 | Cins değişikliğine ilişkin görüş (parsel başına) | 2.500 TL | 5.000 TL |
| 11 | Korunan alanlarda tevhid, ifraz, yoldan ihdas vb. uygulama talepleri | 1.750 TL | 3.500 TL |
| 12 | Satış, kiralama, devir, tahsis vb. (inceleme alanı parsel başına) — tarımsal amaçlı satış ve kiralamadan ücret alınmaz | 2.000 TL | 4.000 TL |
| 13 | Otopark izni (m² brüt) | 25 TL | 25 TL |
| 14 | 3. derece arkeolojik sitte tespit ve sit irdelemesine yönelik sondaj kazısı (1000 m²’ye kadar) | 5.000 TL | 10.000 TL |
| 15 | 3. derece arkeolojik sitte yeni yapılanma amaçlı sondaj kazısı (1000 m²’ye kadar) | 2.500 TL | 5.000 TL |
| 16 | Define kazıları işlemi (uygulama başına) | 5.000 TL | 5.000 TL |
| 17 | Koleksiyonculuk izin belgesi | 20.000 TL | 20.000 TL |
| 18 | Özel müze açılış izin belgesi | 25.000 TL | 25.000 TL |
| 19 | Taşınır kültür varlığı ticarethanesi açılış izni | 30.000 TL | 30.000 TL |
| 20 | Müzayede ve ekspertiz işleri (uygulama başına) | 10.000 TL | 20.000 TL |
| 21 | Eser alımına ilişkin üst komisyon talebi (kişi başına) | 20.000 TL | 20.000 TL |
| 22 | Özel müze ve koleksiyon envanter defteri (çift olarak) | 4.000 TL | 4.000 TL |
| 23 | Su altında inceleme talepleri — hizmet alımı, ekipman, nakil, ulaşım, deniz aracı ve konaklama masrafları hariç | 20.000 TL | 40.000 TL |
| 24 | Arkeolojik sitte jeoradar çalışması (1000 m²’ye kadar) | 2.500 TL | 5.000 TL |
Hesaplama kuralları (md. 8): Hektar veya metrekare üzerinden hesaplanan bedel; ölçüm, dosyadaki koordinatlı alan hesabı, onaylı pafta veya ilgili idarece düzenlenmiş belgelere göre yapılıyor. Kademeli bedellerde başvuru konusu toplam inceleme alanı esas alınıyor. 5 hektarı aşan koruma amaçlı imar planı değişikliklerinde hektar başına ek bedel, tam hektarlar için tam, küçük kısımlar için oranlanarak hesaplanıyor. Sondaj ve jeoradar taleplerinde 1000 m² üstü her metrekare için bedel yine oranlanıyor.
İki çarpan daha var:
- Boğaziçi katsayısı (md. 7/4): 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için yapılan başvurularda tarifedeki birim fiyatın iki katı alınıyor.
- Kalem çokluğu (md. 7/6): Aynı başvuruda birden fazla hizmet bedeli kalemi doğarsa her işlem için bedel ayrı ayrı tahsil ediliyor; yalnızca aynı işleme ilişkin mükerrer tahsilat yapılamıyor.
Paranın gittiği yer
Tahsil edilen bedeller genel bütçeye değil, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi bütçesine gelir kaydediliyor (md. 5/2) ve taşınır-taşınmaz kültürel mirasın korunmasına yönelik iş ve işlemlerde kullanılıyor. Yönetmelik ayrıca hesapta duran tutarların Döner Sermaye İşletmesince nemalandırılabileceğini söylüyor.
Bu, 2863 sayılı Kanunun ek 9. maddesindeki kurgunun aynısı: ücret, bir vergi veya harç değil, hizmetin kendi finansmanına bağlanmış bir döner sermaye geliri.
paradefter yorumu: itiraz hakkının fiyatı var, geri ödemesi yok
Yönetmeliğin en dikkat çeken yönü tarifedeki rakamlar değil, riskin dağıtılma biçimi.
Birincisi: itiraz etmek ücretli hâle geldi. Tarifenin 3. sırası, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz başvurularında verilecek başvuru belgesini ücretlendiriyor — gerçek kişide 12.500 TL, tüzel kişide 25.000 TL. 2863 sayılı Kanunun ek 9. maddesi de “itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları”nı açıkça kapsama alıyor. Burada ücretlendirilen şey bir hizmet çıktısı değil, idari başvuru yolunun kendisi. Düşük değerli bir taşınmazda tescil kararına itiraz etmenin maliyeti, itirazın ekonomik anlamını ortadan kaldırabilir.
İkincisi: iade yasağının kapsamı alışılmışın dışında. İdari hizmet bedellerinde “başvuru uygun bulunmasa da iade yok” kuralı yaygındır; inceleme emeği harcanmıştır. Ancak md. 7/3, bunu bir adım öteye taşıyor: idari yargı işlemi iptal etse bile bedel geri gelmiyor. Mahkeme iptali, idarenin işlemini hukuka aykırı bulması demektir. Bu durumda ödenen bedelin, hukuka aykırı bulunan bir işlemin karşılığı olarak idarede kalması, hizmet bedeli mantığıyla gerilim taşıyor. Hükmün yönetmelik düzeyinde olduğu düşünülürse — dayanağı olan ek 9. madde böyle bir hüküm içermiyor — bu fıkranın dayanak ve ölçülülük bakımından yargı denetimine konu olması şaşırtıcı olmaz.
Üçüncüsü: altı aylık süre, ödemeyi başvurudan ayırıyor. Md. 7/1, bedelin tahsil tarihinden itibaren 6 ay içinde müracaat zorunluluğu getiriyor. Yani sistem, parayı yatırmayı başvuru yapmaktan ayrı bir adım olarak tasarlıyor: önce dekont, sonra dosya. Pratikte proje hazırlığı (rölöve, restitüsyon, imar planı değişikliği dosyası) altı aydan uzun sürebilir. Bedeli erken yatıran başvuru sahibi, dosya hazır olmadığı için süreyi kaçırabilir — ve bedeli yanar. Doğru sıra net: dosyayı tamamla, sonra öde. Metnin kendi istisnası da bunu destekliyor; Bakanlıkça istenen bilgi ve belgelerin tamamlanma süresi altı aya dahil değil, ama bu istisna yalnızca başvuru yapıldıktan sonra işliyor.
Dördüncüsü: yeniden değerlendirme ikinci kez ücretli. Md. 7/2 uyarınca sonuçlanmış bir başvurunun yeniden değerlendirilmesi, yeni bir bedel ödemesini gerektiriyor. Md. 7/3 ile birleştiğinde şu tablo çıkıyor: işlem iptal edilirse ilk bedel iade edilmiyor; iptal sonrası dosya yeniden değerlendirilecekse ikinci bedel ödeniyor. Yargıda kazanan tarafın maliyeti iki kat olabiliyor.
Beşincisi: kişi-kurum ayrımı bazı kalemlerde kayboluyor. Tarife 24 kalemin önemli bölümünde gerçek kişi için düşük, tüzel kişi için yüksek bedel öngörüyor — makul bir ödeme gücü ayrımı. Ama proje tadilatı (m² başına 20/40 TL), otopark izni (m² başına 25 TL) ve enerji/altyapı inceleme kalemlerinde iki sütun eşit. Sonuç şu: 10 hektarlık bir enerji yatırımı için ödenen inceleme bedeli (50.000 TL) ile aynı sütunda, tek bir evin mimari proje tadilatı m² başına ücretlendiriliyor. Büyük yatırımcı için 50.000 TL projenin yanında görünmez bir kalem; tescilli bir evin maliki için 200 m²’lik bir tadilat 4.000 TL artı KDV demek. Ölçek etkisi, tarife tasarımında dengelenmemiş.
Dengeli tarafı da söylemek gerekir. Düzenlemenin kurduğu sistem keyfî değil: tarife kanunla belirlenmiş, artış mekanizması objektif bir orana (yeniden değerleme) bağlı, güncel tarife her ocak ayında Bakanlık sitesinde yayımlanıyor (md. 4/3), kamu kurumları ve tarımsal amaçlı işlemler muaf, mükerrer tahsilat yasak. Ayrıca gelir doğrudan koruma faaliyetlerine tahsis edilmiş. Şeffaflık ve öngörülebilirlik açısından, önceki dağınık uygulamaya göre ileri bir adım.
En sık yapılan hatalar
- Bedeli dosya hazır olmadan yatırmak. Altı aylık süre tahsil tarihinden işliyor. Önce dosyayı tamamlayın.
- Dekontu başvuruya eklemeyi atlamak. Dekont ibraz edilmeyen veya elektronik olarak doğrulanamayan başvuru işleme alınmıyor (md. 5/3).
- Eksik tutar yatırmak. Başvuru, eksiklik tamamlanana kadar işleme alınmıyor (md. 7/7) — bu arada altı aylık süre işlemeye devam ediyor.
- KDV’yi hesaba katmamak. Tarifedeki bedeller KDV hariç (md. 7/5).
- Boğaziçi bölgesinde tek kat hesaplamak. Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesinde birim fiyat iki katı (md. 7/4).
- Çok kalemli başvuruda tek bedel ödemek. Aynı başvuruda doğan her kalem ayrı tahsil ediliyor (md. 7/6).
- Kamu muafiyetini kendi taşınmazına uygulamak. Muafiyet, kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlar ve kamunun kendi bünyesinde hazırladığı işler için (md. 6). Kamu arazisinde oturan özel kişinin başvurusu muaf değil.
- Tarifeyi sabit sanmak. Bedeller her yıl yeniden değerleme oranında artıyor; güncel tarife ocak ayında yayımlanıyor.
2026’da pratik karar
| Durumunuz | Ne yapmalı |
|---|---|
| Tescilli yapımda proje tadilatı yapacağım | Brüt m² × 20 TL (konut) veya 40 TL (ticaret) + KDV hesaplayın. Dosyayı önce tamamlayın, bedeli başvuru anına yakın yatırın |
| Tescil kaydının kaldırılmasını isteyeceğim | Tek yapıda 10.000 TL (gerçek kişi) / 20.000 TL (tüzel kişi); sit alanı derecesi veya sınırı için 12.500 / 25.000 TL. Red hâlinde iade yok — talebin teknik dayanağını önceden güçlendirin |
| Koruma kurulu kararına itiraz edeceğim | Yüksek Kurula itirazda başvuru belgesi 12.500 / 25.000 TL. İtirazın ekonomik anlamını taşınmazın değeriyle karşılaştırın |
| Cins değişikliği veya tevhid-ifraz başvurusu yapacağım | Cins değişikliği parsel başına 2.500 / 5.000 TL; tevhid-ifraz-yoldan ihdas 1.750 / 3.500 TL. Aynı dosyada iki işlem varsa iki bedel doğar |
| Tarımsal amaçlı satış veya kiralama izni istiyorum | Tarifenin 12. sırasındaki muafiyet kapsamında olabilirsiniz — ekim/dikim niteliğini dosyada belgeleyin |
| Boğaziçi’nde taşınmazım var | Her kalemi iki katıyla bütçeleyin |
| Enerji/madencilik/altyapı projesi için görüş alacağım | İnceleme alanını önceden kesinleştirin: 5 ha eşiği bedeli 5.000’den 25.000 TL’ye, 10 ha eşiği 50.000 TL’ye çıkarıyor. Alan hesabı dosyadaki koordinatlı hesaba göre yapılıyor |
| Koleksiyon, müze veya ticarethane açacağım | Koleksiyonculuk 20.000, özel müze 25.000, taşınır kültür varlığı ticarethanesi 30.000 TL + KDV; envanter defteri 4.000 TL |
| 2027’de başvuracağım | Ocak ayında Bakanlığın sitesinde yayımlanacak güncel tarifeyi kontrol edin; tutarlar yeniden değerleme oranında artacak |
Sonuç
Yönetmelik, 24 Temmuz 2026’da kanunla kurulan bir ücret rejimini işler hâle getiriyor ve bunu öngörülebilir bir çerçeveye oturtuyor: tarife kanunda, artış oranı objektif, güncel liste her ocak ayında yayımlanıyor.
Ödeyen taraf için kritik satır ise tek: bedel, sonucun değil incelemenin karşılığı. Red, geri çekme, vazgeçme, süre kaçırma ve hatta mahkeme iptali — hepsinde para idarede kalıyor. Bu yüzden tescilli taşınmazla ilgili her başvuruda sıra değişmeli: önce teknik dosyayı tamamla, bedeli ancak başvuruyu yapmaya hazır olduğunda yatır.
İlgili yazılarımız: Emlak Vergisi 2026; Noterde Veli, Vasi ve Mirasçı Belge Değişikliği; Günübirlik Kiralamada Evrak Denetimi.
Kaynaklar
- Resmî Gazete — Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (27.10.2026, Sayı 33413)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (Ek Madde 9 ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi; Ek: 24/7/2026-7590/4 md.)
