Ölüm aylığı dosyalarında en sık duyulan cümle şu: “Babam 30 yıl çalıştı, nasıl olur da aylık bağlanmıyor?” Cevap genelde prim gününde değil, hak sahipliği şartlarında ve hisse aritmetiğinde saklı. Bu rehber, 5510 sayılı Kanun’un 32-37. maddelerini olduğu gibi açıp hangi durumda kime ne kadar bağlandığını tabloya döküyor.
Önce Eşik: Aylık Hangi Şartta Bağlanır
5510 md. 32/2 üç ayrı kapı tanımlıyor; birine girmek yeterli:
| Kapı | Şart |
|---|---|
| Prim yoluyla | En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması |
| SSK’lılara özel kısa yol | 4/1-(a) kapsamındakiler için: borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı olup toplam 900 gün prim |
| Aylık alırken ölüm | Malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almaktayken ya da bu aylığa hak kazanmış olup işlemi tamamlanmamışken ölüm |
Bağlanmış aylığı, sigortalı olarak yeniden çalışmaya başladığı için kesilmiş olanlar da üçüncü kapıya dahil. Aylık, hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine bağlanır — kendiliğinden başlamaz.
Aylık Nasıl Hesaplanır
Hak sahiplerine dağıtılacak tutar, önce sigortalının aylığı olarak hesaplanır (md. 33). Üç senaryo var:
- Sigortalı zaten aylık alıyorduysa: almakta olduğu aylık esas alınır.
- Aylığı kesilmiş ve yeniden çalışıyorduysa: ölüm tarihi esas alınarak md. 27 veya 30’a göre tespit edilecek aylık.
- Hiç aylık bağlanmamışsa: prim ödeme gün sayısı 9000 günden az ise 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve üzeriyse fiilî gün sayısı üzerinden md. 29’a göre hesaplanır.
Bu son satırda SSK’lıları ilgilendiren kritik bir istisna var: 4/1-(a) kapsamındakiler için 9000 gün, 7200 gün olarak uygulanır. Yani SSK’lı sigortalının gün sayısı 7200’ün altındaysa hesap 7200 gün üzerinden yapılır — düşük günlü dosyalarda aylığı yukarı çeken mekanizma budur.
Ayrıca bir taban var (md. 33/2): ölüm sigortasından dosya bazında bağlanan aylıkların, aylık başlangıç tarihinin ait olduğu yılın Ocak ayı itibarıyla ve yıl içi artışlar uygulanmaksızın hesaplanan tutarı, yaşlılık sigortasından bir önceki yılın son ödeme ayında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamaz. Bu taban 4/1-(a), (b), (c) ve md. 5 kapsamındakiler için ayrı ayrı uygulanır.
Hisse Tablosu — Asıl Mesele Burada
Hesaplanan aylık, md. 34’e göre paylaştırılır:
| Hak sahibi | Oran | Şart |
|---|---|---|
| Dul eş | %50 | Kural |
| Dul eş | %75 | Aylık bağlanmış çocuk yoksa + eş çalışmıyor ve kendi sigortalılığından gelir/aylık almıyorsa |
| Çocuk (her biri) | %25 | Çalışmıyor ve kendi sigortalılığından gelir/aylık almıyor + yaş/öğrenim/malûllük şartlarından birini taşıyor |
| Çocuk (her biri) | %50 | Sigortalının ölümüyle anasız ve babasız kalanlar, ana-babası arasında evlilik bağı bulunmayanlar, ölüm tarihinde evlilik bağı olup ana veya babası sonradan evlenenler, kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanlar |
| Ana ve baba | toplam %25 | Eş ve çocuklardan artan hisse varsa + geliri net asgari ücretten az + gelir/aylık bağlanmamış |
| Ana ve baba (65 yaş üstü) | toplam %25 | Artan hisseye bakılmaksızın, diğer şartlar aynı |
Çocuklarda yaş eşikleri: 18, lise ve dengi öğrenimde 20, yükseköğrenimde 25. Bunların dışında iki kalıcı kapı var — Kurum Sağlık Kurulu kararıyla çalışma gücünü en az %60 yitirenler ve yaşı ne olursa olsun evli olmayan, sonradan boşanan veya dul kalan kız çocukları.
Aylık Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Kesilir
Md. 35’e göre aylıklar sigortalının ölüm tarihini takip eden ay başından başlar; hak sahipliği ölümden sonra kazanılmışsa (örneğin ölümden sonra doğan çocuk) bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından. Kesilme ise md. 34’teki şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren.
Kesilme sebebi sonradan ortadan kalkarsa — örneğin aylığı kesilen kız çocuğu boşanırsa — müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren yeniden bağlanır. Kesildiği tarihten yeniden bağlandığı tarihe kadar geçen süre için aylık, md. 55/2’ye göre artırılarak belirlenir. Aylığı kesilen çocuklardan sonradan %60 malûl olduğu anlaşılanlara ise rapor tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
Bir rahatlatıcı hüküm: 4. maddenin dördüncü fıkrasının (d), (e) ve (f) bentlerindekilerden öğrenci olanların sigortalı sayılmaları, bağlanan aylıkların kesilmesini gerektirmez.
Evlenme ve Cenaze Ödeneği
Evlenme ödeneği (md. 37/1). Evlenmeleri nedeniyle aylığı kesilen kız çocuklarına, talep etmeleri hâlinde almakta oldukları aylık veya gelirin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus peşin ödenir. Ödenek verildiğinde diğer hak sahiplerinin aylıkları, ödenek verilen sürenin bitimini takip eden ödeme döneminden itibaren md. 34’e göre yeniden belirlenir — yani kardeşlerin hissesi o tarihte artabilir.
Cenaze ödeneği (md. 37/3). 2026 tutarı 6.398,00 TL. Hak kazanma: iş kazası/meslek hastalığı sonucu ölüm, sürekli iş göremezlik geliri veya malûllük/vazife malûllüğü/yaşlılık aylığı almaktayken ölüm, ya da en az 360 gün malûllük-yaşlılık-ölüm sigortası primi bildirilmiş olması. Sıra: eş → çocuklar → ana-baba → kardeşler.
Md. 37/5’te bir de çakışma yasağı var: 4/1-(c) kapsamındakilerden ölenlerin hak sahiplerine kendi kurumları tarafından ölüm yardımı hariç cenaze gideri veya cenaze nakil gideri ödeneği ödenmişse, SGK tarafından ayrıca cenaze ödeneği ödenmez.
paradefter yorumu
Bu mevzuatın okunurken kaçırılan tarafı, hisselerin sabit değil ilişkisel olması. Üç nokta bunu özetliyor.
Birincisi: dul eşin %75’i bir ayrıcalık değil, bir bakiye. Oranın %75’e çıkması için aylık bağlanmış çocuk bulunmaması gerekiyor. Yani çocuğa aylık bağlatmak, eşin oranını otomatik olarak %50’ye indiriyor. Tek çocuklu bir dosyada eş %75 yerine %50, çocuk %25 alıyor — toplam yine %75. Aile kasasına giren para aynı, ama iki ayrı kişiye bölünmüş oluyor. Bu, boşanma, yeniden evlenme ya da çocuğun yaş sınırını aşması gibi olaylarda tablonun neden aniden değiştiğini açıklıyor.
İkincisi: eşin çalışması oranı düşürüyor, ama aylığı bitirmiyor. Md. 34/a’daki %75 şartı çalışmama ve kendi sigortalılığından gelir/aylık almama koşuluna bağlı. Çalışmaya başlayan dul eş aylığını kaybetmez, %50’ye iner. Bu ayrımı bilmeyen çok sayıda kişi “çalışırsam aylığım kesilir” korkusuyla kayıtdışına yöneliyor — oysa kaybedilen kısım 25 puan, kazanılan şey ise prim günü ve kendi emekliliği. Hesabı yapmadan karar vermek pahalıya patlıyor.
Üçüncüsü: 7200 gün kuralı, düşük günlü SSK dosyalarının görünmeyen kurtarıcısı. Md. 33/c uyarınca prim günü 9000’in altındaki sigortalıda hesap 9000 gün üzerinden yapılıyor; 4/1-(a) için bu eşik 7200 güne iniyor. 900 günle aylık bağlanan bir SSK dosyasında aylık, 900 gün üzerinden değil 7200 gün üzerinden hesaplanıyor. “Az prim ödedi, aylık komik çıkar” beklentisinin çoğu zaman tutmamasının sebebi bu — üstüne md. 33/2’deki en düşük yaşlılık aylığı tabanı da ekleniyor.
Dördüncü ve en çok atlanan nokta: dul veya yetim aylığı alan kişi 65 yaş aylığından yararlanamaz (2022 sayılı Kanun md. 3). Tek istisna, dul aylığının asgari ücretin üçte birinden düşük olması hâlinde yalnızca aradaki farkın alınabilmesi. Ayrıntı için 65 yaş aylığı rehberimiz.
En Sık Yapılan Hatalar
1. Başvuruyu ertelemek. Aylık, ölüm tarihini takip eden ay başından başlar ama yazılı istek şarttır (md. 32/2 son cümle). Geç başvuru geçmişe dönük hak kaybı riski taşır; cenaze ödeneğinde zamanaşımı beş yıl.
2. Bağ-Kur prim borcunu “aylıktan keserler” sanmak. Kesilmez. 4/1-(b) dosyasında borç kapanmadan aylık bağlanmaz.
3. Evlenme ödeneğini alıp iki yıl kuralını bilmemek. 24 aylık tutar peşin alındıktan sonra iki yıl içinde yeniden hak sahibi olunsa bile, sürenin sonuna kadar aylık bağlanmıyor. Boşanma ihtimali olan bir evlilikte ödeneği hemen talep etmek, iki yıllık aylıktan vazgeçmek anlamına gelebilir.
4. “Çalışmayan çocuk” ile “öğrenci çocuk” şartlarını karıştırmak. 18/20/25 yaş sınırının altındaki çocukların 4/1-(a) kapsamında sigortalı olması aylığa engel değil (7103 s.K. ile eklenen cümle). Sınırı aşanlarda ise çalışma, hak sahipliğini sona erdirir.
5. Anne-babayı hisse hesabı yapmadan umutlandırmak. Eş %75 alıyorsa artan hisse yoktur; 65 yaş altındaki anne-babaya sıra gelmez. 65 yaş üstünde ise artan hisseye bakılmaz — ama gelir şartı (net asgari ücretin altında olmak) yine aranır.
6. Aylık bağlanamayınca dosyayı kapatmak. Md. 36 toptan ödeme ve ihya yolunu açık tutuyor. Eksik gün sonradan borçlanma veya hizmet tespitiyle tamamlanırsa, tasfiye edilmiş süreler ihya edilip aylığa dönüşebiliyor.
2026’da Pratik Karar
| Adım | Ne yapılır | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Ölen sigortalının statüsünü belirleyin: 4/1-(a), (b) yoksa (c) | Gün şartı ve borç şartı buna göre değişir |
| 2 | Hizmet dökümünü alıp prim gününü doğrulayın | 1800 gün / 5 yıl+900 gün eşiği |
| 3 | 4/1-(b) ise prim borcu sorgulayın | md. 32/2 son cümle — borç varsa dosya ilerlemez |
| 4 | Hak sahiplerini listeleyin: eş, çocuklar (yaş/öğrenim/medenî hâl), ana-baba | md. 34 hisse dağılımı |
| 5 | Hisse toplamının %100’ü aşıp aşmadığını hesaplayın | Aşıyorsa orantılı indirim uygulanacak |
| 6 | Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi ile SGK’ya başvurun | Aylık ve cenaze ödeneği aynı başvuruda istenebilir |
| 7 | Aylık bağlanamazsa toptan ödeme / ihya seçeneğini sorun | md. 36 |
Prim gününüzü ve hizmet dökümünüzü doğrulamak için SGK hizmet dökümü nasıl alınır ve prim gün sayısı sorgulama rehberlerimiz; dökümdeki eksik ve hatalar için hizmet dökümü hataları vakalarımız var. Emeklilik eşiğini kendi dosyanız için hesaplamak isterseniz: emeklilik yaşı hesaplama 2026.
Sonuç
Ölüm aylığında üç sayı belirleyici: gün (1800 veya 5 yıl+900), oran (eşte %50/%75, çocukta %25/%50, ana-babada toplam %25) ve tavan (hisselerin toplamı sigortalının aylığını geçemez). Dördüncüsü hesap tarafında duruyor: SSK’lılarda düşük gün sayısını 7200 gün üzerinden hesaplatan md. 33 kuralı.
Dosyayı açarken bu dördünü aynı anda görmek, “ne kadar bağlanır” sorusunun cevabını başvuru yapmadan önce yaklaşık olarak verir. Kesin tutar için Kurum hesaplaması esastır; buradaki çerçeve o hesabın hangi kurallara göre yapıldığını gösterir.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — md. 32 (ölüm sigortasından sağlanan haklar), md. 33 (aylığın hesaplanması), md. 34 (hak sahiplerine paylaştırma), md. 35 (başlangıç/kesilme), md. 36 (toptan ödeme ve ihya), md. 37 (evlenme ve cenaze ödeneği)
- SGK — Cenaze Ödeneği (2026 tutarı, hak sahipleri, başvuru ve zamanaşımı)
- 2022 sayılı Kanun — md. 3 (65 yaş aylığı ile dul/yetim aylığının çakışması)
- e-Devlet — SGK Tescil ve Hizmet Dökümü
