Asgari ücret tartışmaları hep tek bir rakamın etrafında döner: eline ne geçecek. Oysa aynı rakam, hiç konuşulmayan ikinci bir iş daha yapıyor — sosyal güvenlik sisteminin büyük bölümünde ölçü birimi olarak kullanılıyor. Sağlık priminin devletçe karşılanıp karşılanmayacağı, işsizlik ödeneğinin tavanı, kesilecek primin tabanı ve tavanı; hepsi asgari ücretin katları veya kesirleri olarak yazılmış. Bu yazı o eşikleri 2026 rakamlarıyla tek yerde topluyor ve her birinin asgari ücret zammına nasıl tepki verdiğini gösteriyor.
2026 başvuru noktası: ücretin kendisi
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Brüt asgari ücret (aylık) | 33.030,00 TL |
| Prime esas günlük kazanç alt sınırı | 1.101,00 TL |
| Net asgari ücret (aylık) | 28.075,50 TL |
Aşağıdaki her eşik, bu üç satırdan türetiliyor.
Asgari ücrete endeksli eşikler
1. GSS gelir testi — üçte bir kuralı
5510 sayılı Kanun md. 60/1-c-1, sağlık priminin devletçe karşılanacağı grubu tanımlarken ölçüyü asgari ücrete bağlıyor: aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olanlar.
33.030 ÷ 3 = 11.010 TL (kişi başına aylık, 2026)
Maddenin çoğu özetin atladığı kısmı şu: gelir tespiti yalnız maaş bordrosuna bakmıyor. Kanunun lafzı “harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak” diyor. Yani üzerinize kayıtlı araç, kira geliri veya harcama düzeyiniz sonucu değiştirebilir.
2. GSS primi — kendi ödeyenin tutarı
Gelir testinden eşiğin üstünde çıkarsanız veya hiç gelir testi yaptırmazsanız, prim size kalır. Hesap iki maddeden çıkıyor: prime esas kazanç, md. 80 gereği prime esas günlük kazanç alt sınırının 30 günlük tutarı (yani brüt asgari ücret); oran ise md. 81/f’ye göre bu tutarın %3’ü.
33.030 × %3 = 990,90 TL (aylık, 2026)
3. İşsizlik ödeneği — %40 hesabı, %80 tavanı
4447 sayılı Kanun md. 50 iki rakam veriyor. Hesap: günlük ödenek, son dört aylık prime esas kazançlar üzerinden bulunan günlük ortalama brüt kazancın %40’ı. Tavan: bulunan tutar, aylık brüt asgari ücretin %80’ini geçemez.
| Kalem | 2026 |
|---|---|
| Asgari ücretlinin aylık ödeneği (33.030 × %40) | 13.212,00 TL brüt |
| Yasal tavan (33.030 × %80) | 26.424,00 TL brüt |
| Kesinti | Yalnız damga vergisi |
| Haciz | Nafaka borçları dışında haczedilemez |
Süre, son üç yıldaki prim gününe bağlı: 600 gün → 180 gün, 900 gün → 240 gün, 1080 gün → 300 gün ödenek. Her hâlde işten ayrılmadan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak şart.
4. Prime esas kazanç alt ve üst sınırı — 9 kat kuralı
5510 md. 82, günlük kazancın alt sınırını asgari ücretin otuzda biri, üst sınırını ise alt sınırın 9 katı olarak belirliyor. Bu oran yakın zamanda değişti ve çoğu kaynak hâlâ eski rakamı taşıyor:
| Dönem | Üst sınır katsayısı | Dayanak |
|---|---|---|
| 2014-2016 | 6,5 kat | 6552 sayılı Kanun md. 50 |
| 1/1/2017 – 2025 | 7,5 kat | 6761 sayılı Kanun md. 8 |
| Şu an | 9 kat | 7566 sayılı Kanun md. 24 (4/12/2025) |
2026 karşılıkları: aylık alt sınır 33.030 TL, aylık üst sınır 297.270 TL. Günlük: 1.101,00 TL ve 9.909,00 TL. Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri için üst sınır 3 kat (aylık 99.090 TL).
Sabit Türk lirası eşikler — zammın ters çalıştığı yer
Buraya kadarki eşiklerin hepsi asgari ücretle birlikte hareket ediyor. Sistemdeki bazı eşikler ise nominal Türk lirası olarak yazılmış ve asgari ücretle hiç ilgisi yok. İki örnek:
| Eşik | Tutar | Neye endeksli |
|---|---|---|
| Kredi kartı faiz kademeleri | 30.000 TL / 180.000 TL | Hiçbir şeye — 13/12/2025’ten beri sabit |
| Tüketici hakem heyeti başvuru sınırı | 186.000 TL (2026) | Yeniden değerleme oranı |
Fark şurada: asgari ücret %30 artınca GSS eşiği de %30 artar, koruma yerinde kalır. Kredi kartı kademesi ise artmaz — maaşınız ve harcamanız büyürken eşik sabit kaldığı için bir üst faiz dilimine geçersiniz. Kimse zam ilan etmez; eşik yerinde durduğu için enflasyon sizi taşır.
Hane senaryoları — aynı maaş, farklı sonuç
GSS gelir testi eşiği kişi başına hesaplandığı için belirleyici olan maaş değil, maaşın bölündüğü kişi sayısı. Tek net asgari ücretli bir hane için başlangıç hesabı:
| Hane büyüklüğü | Kişi başı aylık | 11.010 TL eşiği |
|---|---|---|
| 1 kişi | 28.075,50 TL | Aşılıyor |
| 2 kişi | 14.037,75 TL | Aşılıyor |
| 3 kişi | 9.358,50 TL | Altında |
| 4 kişi | 7.018,88 TL | Altında |
| 5 kişi | 5.615,10 TL | Altında |
paradefter yorumu — İşsizlik ödeneğinin sessiz açığı
Yukarıdaki rakamların içinde en çok düşündüren tek bir oran var. Asgari ücretli bir çalışan işini kaybettiğinde eline geçecek ödenek 13.212 TL brüt. Çalışırken eline geçen net ücret ise 28.075,50 TL.
İşsizlik ödeneği, net asgari ücretin yaklaşık %47’si.
Yani asgari ücretle çalışan biri işini kaybettiğinde geliri yarıdan fazla düşüyor. Bunun sebebi bir hata değil, formülün yapısı: ödenek brüt kazancın %40’ı olarak hesaplanıyor, ama karşılaştırdığımız yaşam standardı net ücretle kuruluyor. Asgari ücretin brüt-net makası (33.030 → 28.075,50) vergi istisnaları sayesinde dar olduğu için, brüt üzerinden %40’lık bir hesap nete vurduğunda %47’ye denk geliyor.
Formülün ikinci özelliği daha da dikkat çekici: tavan asgari ücretliyi hiç ilgilendirmiyor. 26.424 TL’lik tavan, ancak brüt kazancı 66.060 TL’yi aşanlarda devreye girer. Asgari ücretli bu tavandan 13 bin lira uzakta. Yani kamuoyunda “işsizlik maaşı tavanı arttı” diye duyurulan her gelişme, asgari ücretlinin cebinde sıfır karşılık buluyor; onun ödeneğini belirleyen tek şey kendi brüt ücreti.
Üçüncü nokta, iki eşiğin aynı anda çalışmasında. İşini kaybeden asgari ücretli, ödenek aldığı sürece SGK primleri İşsizlik Sigortası Fonu’ndan ödendiği için sağlık güvencesini korur. Ödenek bittiğinde ise ikinci eşik devreye girer: artık 11.010 TL’lik GSS gelir testi eşiğine bakılacaktır. Tek kişilik hanede bu eşik rahatlıkla aşılır ve aylık 990,90 TL prim yükümlülüğü doğar — gelirin tamamen kesildiği ayda. Sistemin iki parçası teknik olarak doğru çalışırken, birleşim noktasında en kırılgan anda bir maliyet üretiyor.
En sık yapılan hatalar
- Eşiği net ücretle karşılaştırmak. GSS eşiği ve prim sınırları brüt asgari ücrete bağlı. 11.010 TL, 33.030’un üçte biridir; 28.075,50’nin değil.
- Prim tavanını 7,5 kat sanmak. 7566 sayılı Kanun’la 9 kat oldu. 2026 üst sınırı 247.725 TL değil, 297.270 TL.
- Gelir testini “maaş testi” sanmak. Harcamalar ve varlıklar da hesaba katılır; sadece bordroya bakarak sonuç öngörmeyin.
- Gelir testi başvurusunu geciktirmek. 5510 md. 80, tescil tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde gelir testi talep edenlerin, sonradan eşiğin altında çıkması hâlinde bu sürede yaptıkları ödemelerin faizsiz iade veya mahsup edileceğini söylüyor. Bir aylık pencereyi kaçırmak bu hakkı kaybettirir.
- “120 gün” şartını atlamak. İşsizlik ödeneğinde prim gün sayısı yetse bile, işten ayrılmadan önceki son 120 günün hizmet akdine tabi geçmiş olması gerekir.
- İşsizlik ödeneğinin haczedilemeyeceğini bilmemek. Nafaka borçları dışında haczedilemez; bankanız blokaj koyduysa itiraz edin.
2026 için pratik karar tablosu
| Durumunuz | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigortam yok, sağlık güvencesi istiyorum | Önce gelir testi başvurusu yapın, prim ödemeye başlamadan | 5510 md. 60/1-c-1 |
| Gelir testi yaptırdım, eşiğin üstündeyim | Aylık 990,90 TL GSS primi ödeyin, borç biriktirmeyin | 5510 md. 81/f |
| İşten çıkarıldım, asgari ücretliydim | 30 gün içinde İŞKUR’a başvurun; ~13.212 TL brüt ödenek bekleyin | 4447 md. 50 |
| Hane durumum değişti (evlilik, doğum, ayrılık) | Gelir testini yenileyin — kişi başı tutar değişti | 5510 md. 60/1-c-1 |
| Yüksek ücretliyim, bordromu kontrol ediyorum | SGK matrahının 297.270 TL’yi aşmadığını doğrulayın | 5510 md. 82 |
Sonuç
Asgari ücret rakamı açıklandığında değişen şey yalnız bordrolar değil: sağlık priminin kimin cebinden çıkacağı, işsizlik ödeneğinin ne kadar olacağı ve primin hangi aralıkta kesileceği de aynı gün yeniden belirleniyor. 2026’nın çalışan sayıları — eşik 11.010, ödenek tabanı 13.212, prim aralığı 33.030-297.270 — hepsi tek bir rakamdan türüyor. 2027 ücreti açıklandığında bu sayfadaki her satır aynı oranda değişecek; sabit TL olarak yazılmış eşikler ise yerinde kalacak. Farkın nerede olduğunu bilmek, zammın size gerçekte ne kazandırdığını görmenin tek yolu.
Kaynaklar
- Mevzuat — 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (md. 60, 80, 81, 82)
- Mevzuat — 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu (md. 50)
- SGK — Prime Esas Kazanç Miktarları (2026)
- Mevzuat — Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ (2020/16)
- İlgili: Asgari Ücret 2026 Net Maaş Hesabı
- İlgili: Asgari Ücret 2027 Canlı Takip
- İlgili: GSS Borcu 2026: Kimler Öder, Nasıl Sorgulanır?
- İlgili: İşsizlik Maaşı Başvurusu 2026
